НАТОнун башкы катчысы Марк Рютте бейшемби күнү билдирүү жасап, Москванын Батыш аскерлеринин Украинага жайгаштырылышы же жайгаштырылбашы боюнча чечим кабыл алууга укугу жок экенин белгилеп, Киевдин эгемендүүлүгүнө сый көрсөтүү керектигин баса белгиледи.
IISS Прага Коргоо саммитинде сөз сүйлөгөн Рютте: «Украинадагы аскерлер тууралуу Орусиянын эмне ойлогону бизди кызытырбайт. Украина эгемендүү өлкө. Бул тууралуу чечимди алар чыгарышат, башкалар эмес”,- деди.
Рютте: «Украина эгемендүү өлкө; эгер Украина тынчтык келишимин колдоо үчүн коопсуздук кепилдигин камсыздай турган күчтөрдү кааласа, бул алардын чечими. Бул боюнча башка эч ким чечим кабыл ала албайт. Менин оюмча, (Орусиянын президенти Владимир) Путинди күчтүү кылып көрсөтүүнү токтотушубуз керек», — деди.
Рютте Орусиянын Украинадагы согушун учурдагы коопсуздук коркунучтарынын “эң ачык мисалы” деп мүнөздөдү, бирок бул кыйынчылыктардын кагылышуу менен эле бүтпөй турганын эскертти.
“Согуш аяктаганда коркунуч жок болбойт. Ал эми коркунуч Орусия менен эле чектелбейт. Кытай, Иран жана Түндүк Корея өз алдынча жана кызматташтыкта кыйынчылыктарды жаратууда. Коргонуу өнөр жай кызматташтыгын болуп көрбөгөндөй деңгээлге көтөрүүдө. Алар узак мөөнөттүү кагылышууга даярданып жатышат. Ошондуктан, биз да даяр болушубуз керек”, — деди Рютте.
Рютте Евро-Атлантика жана Индо-Тынч океан коопсуздук аймактарынын ортосундагы байланыштын өсүп жатканын белгилеп, Япония, Австралия, Жаңы Зеландия жана Түштүк Корея менен тыгыз кызматташтыкты көрсөттү.
«Эгер Кытай бир күнү Тайванга кол салууну чечсе, анда ал кол салуу менен эле чектелбейт. (Кытайдын президенти) Си Цзиньпин эмне үчүн кичи өнөктөшү Владимир Путинге чалып, бизди Европада, Түндүк Атлантика аймагында алаксытпасын?»,- деди.
НАТОнун башкы катчысы коопсуздукту бир гана акча менен камсыз кылууга болбой турганын белгилеп, альянс боюнча коргонуу өнөр жайын күчтөндүрүү зарылдыгын айтты. «Коопсуздукту бир гана акча менен камсыз кылууга болбойт. Бизге чыныгы ок атуучу күч, оор металлдар жана жаңы технологиялар керек, муну биздин коргонуу өнөр жайыбыз Европа, АКШ жана альянс боюнча болуп көрбөгөндөй тездик менен камсыз кылышы керек… Биз жетиштүү өндүрүш жүргүзбөй жатабыз», — деп эскертти.
Рютте жакынкы убакка чейин Орусиянын экономикасы Техас штатынан кичине болсо да, НАТОнун бардык мүчөлөрүнө караганда көп ок-дары чыгарганын эске салып, Европанын учурда өндүрүшүн көбөйтүп жатканын да баса белгиледи.
Рютте айрыкча президент Дональд Трамптын администрациясында АКШнын альянстын ичиндеги лидерлигинен мактоо менен сөз кылып, мунун союздаштарды коргонуу чыгымдарын көбөйтүүгө түртүүгө жардам бергенин айтты.
“Бул Трампсыз эч качан болмок эмес,” – деген Рютте Италия, Канада, Испания жана Бельгия сыяктуу өнөктөштөрдүн июнь айында Гаагада өткөн саммитте коргонуу чыгымдарынын 5 пайыздык максатына жетүү милдеттенмесин алганын кошумчалады.