АКШ менен Ирандын ортосундагы Ормуз кысыгындагы чыңалуу Кытайдын көңүл сыртында калтыра албаган чекке жетти.
Тегерандын АКШ менен байланышкан кемелер үчүн суу жолдорунун кыймылын чектөө чечимине жооп катары Трамптын администрациясы Ормуз кысыгы аркылуу «экинчи блокаданы» ишке ашыра баштады. Мунай бааларынын өсүшү дүйнөлүк экономиканы солкулдата баштагандыктан, бул «кош блокада» Пекинди барган сайын тынчсыздандырууда. АКШ менен Ирандын ортосундагы морт элдешүү ушул шаршембиге чейин күчүндө болсо да, туруктуулук акырындык менен алсырап баратат.
Жакында эле, АКШ Тегеран менен байланышкан жүк ташуучу кемени кармап алгандан кийин, Иран өч алууга убада берди, ал эми АКШнын делегациясы Исламабадда сүйлөшүүлөрдүн экинчи айлампасын күтүп жатат. Пакистан менен болгон терең соода байланыштарын колдонуп, Кытай бул сүйлөшүүлөрдүн эң күчтүү колдоочуларынын бири катары көрүнүп турат.
АКШнын казына министри Скотт Бессент баш болгон айрым аналитиктер жана расмий өкүлдөр Ормуз кысыгын тосуу Пекинди Тегеран сыяктуу эле бутага алышы мүмкүн деп божомолдошууда. Бул абал Иран «кийинки Каракас» болуп калышы мүмкүн деген кооптонууларды күчөтөт. Кытайдын Венесуэла менен энергетикалык байланыштары АКШнын Николас Мадурону кулатуусунан улам олуттуу бузулган.
Ирандын эң ири соода өнөктөшү болгон Кытай абдан кооптонгон абалда, жалпы мунай импортунун болжол менен 10%ын Иранга көз каранды. Сабанжы университетинин Стамбул саясат борборунун улук изилдөөчүсү Алтай Атлы TRT World каналына мындай деди:
«Блокада Кытайдын экономикасына ачыктан-ачык багытталбаса да, анын артында сөзсүз ушундай таасир бар. Негизги максат Иранды ооздуктоо жана кысыкка кирүүнү көзөмөлдөө болгону менен, Кытай бул кысымды табигый түрдө сезет, анткени ал аймактан мунай ташууга абдан көз каранды. Бул ошондой эле Пекинге сигнал берет; кытайлык танкерлер чектөөлөргө туш болушу мүмкүн, бул кырдаалды Кытай үчүн кеңири геосаясий кыйынчылыкка айландырат».
Алтай Атлы эгер АКШ менен Кытайдын ортосундагы чыңалуу күчөсө, узакка созулган блокада түз экономикалык кысым катары каралышы мүмкүн, бирок бул учурда расмий максат эмес, мүмкүн болгон натыйжа экенин кошумчалады.
Бирок, Кытай азыркы блокада сыяктуу кризистерге даярдануу үчүн көп жылдардан бери экономикасын диверсификациялап келет. Ормуз кысыгындагы туңгуюк кырдаал Бээжиндин казылып алынган отунга көз карандылыгын азайтуу жана жашыл энергияга жана электр унааларына өтүү стратегиясынын маанилүүлүгүн дагы бир жолу баса белгилейт. Reuters агенттигинин анализине ылайык, учурда Кытайда дүйнөнүн калган бөлүгүндөй эле чоң электр унааларынын паркы бар. Жергиликтүү көмүр жана кайра жаралуучу энергия булактары, ошондой эле ири мунай запастары менен мунайдын шокторунан «дээрлик обочолонгон» электр тармагын өнүктүрүү менен Бээжин өзү үчүн маанилүү стратегиялык буфер түздү.
Президент Дональд Трамптын 14-15-майда Пекинде Кытайдын лидери Си Цзиньпин менен жолугушуп, глобалдык тартиптин келечегинен тартып тарифтик саясатка чейинки кеңири маселелерди талкуулашы пландаштырылган. Мурда жаз башына пландаштырылган саммит 28-февралда АКШ менен Израилдин Иранга каршы согушу башталгандан кийин кийинкиге жылдырылган.