Өткөн жылы НАТО союздаштары коргонуу чыгымдарын мурдагы жылга салыштырмалуу 10,43 пайызга көбөйткөн. Алардын ичинен 23 өлкө ички дүң продукциясынын (ИДП) 2 пайызын коргонууга жумшоо боюнча тапшырманы аткарды.
НАТОнун баш катчысы Марк Рюттенин 2024-жылдагы жылдык баяндамасында, НАТОнун Украинада уланып жаткан согуш, Кытай, Түндүк Корея, Иран жана Орусиядан улам күчөгөн коркунучтар жана технологиялык согушка каршы тоскоолдук, коргонуу жана туруктуулукка басым жасаганы белгиленди.
Өзүнүн кириш сөзүндө Рютте 2024-жыл НАТО үчүн: «терең трансформация жылы» болгонун белгиледи: “2024-жылы НАТО Кансыз согуш аяктагандан бери кабыл алынган эң кеңири жана амбициялуу жаңы коргонуу планынын негизинде жамааттык коргонуусун бекемдөөнү улантты” — деди.
Рютте 2024-жылдын эң маанилүү этаптарынын бири НАТОнун жаңы аймактык коргонуу пландарын толук активдештирүү жана 500 000 согушка даяр аскерди бардык аймактарда: кургакта, деңизде, абада, кибер мейкиндикте жана космосто жайгаштыруу экенин айтты.
Бул күчтөрдүн НАТОнун Кансыз согуштан берки эң ири аскердик машыгуусу болгон 90 миңден ашуун аскер катышкан «Күчтүү коргонуу 2024» машыгуусунда сыналганын эске салган Башкы катчы, НАТОнун бардык аймагындагы кризистерге кийлигишүү үчүн 10 күндүн ичинде жайгаштырыла ала турган жаңы союздаштардын жооп кайтаруу күчтөрүнүн ишке киргенин эске салды.
Шериктештер 10 жыл катары менен коргонуу чыгымдарын көбөйтүп, чоң жоопкерчиликти алышты, деди ал.
«Биз бул аракеттерди 2025-жылы олуттуу түрдө тездетишибиз керек. «Европалык союздаштар жана Канада өз салымында жана мүмкүнчүлүктөрүндө олуттуу секирик жасашы керек» деп кошумчалады ал.
Украинадагы үч жылдык согушта НАТОнун Киевге көрсөткөн колдоосу 2024-жылы дагы өсө турганын эске салган Рютте, шериктештер Украинанын коргонуу жөндөмдүүлүгүн бекемдөө жана келечекте анын коргонуусун жакшыртуу үчүн 55 миллиард доллардан ашык аскердик жардам убада кылганын айтты.
НАТОнун башчысы Украинага жардамдын 60 пайызы европалык өнөктөштөр тарабынан берилгенин, Киев менен коргонуу өнөр жайы жана аскерий тармакта кызматташуу тереңдеп баратканын баса белгиледи.
Ал 2024-жылы Орусия, Кытай, Иран жана Түндүк Кореянын кызматташтыгынын күчөшүнө көңүлдөрдү бурду. Түндүк Кореянын миңдеген аскерлери Украинадагы согушуу үчүн Европага жөнөтүлдү.
Рютте бул кызматташтыктан айырмаланып, Индо-Тынч океан аймагындагы өнөктөштөр менен мамилелерди чыңдоо зарылдыгын айтып, Кытайга карата төмөнкүдөй баа берди:
«Бул ойлонбостон жасалган эскалация Евро-Атлантика жана Индо-Тынч океан аймактарындагы коопсуздук чакырыктарынын ортосундагы байланышты көрсөтүп турат жана өнөктөштөр менен, анын ичинде Индо-Тынч океан аймагындагы кызматташуунун маанилүүлүгүн баса белгилейт. Мындан тышкары, Пекиндин амбициялары жана мажбурлоо саясаты анын союздаштарынын кызыкчылыктарына, коопсуздугуна жана баалуулуктарына шек келтирүүнү улантууда”.
Отчетко ылайык, 2024-жылы Канада, Испания, Италия, Бельгия, Люксембург, Португалия, Словения, Хорватия жана Черногориядан башка бардык союздаштары ИДПнын 2% өлчөмүндөгү коргонуу чыгымдарына жетишишет.
Бул альянс боюнча коргонууга жумшалган чыгымдардын 10,43% көбөйгөндүгүн билдирет.
2014-жылы мындай көрсөткүч үч гана өлкөдө болгон.
Америка Кошмо Штаттары бардык коргонуу чыгымдарынын 64% түзгөн.
НАТОнун жалпы аскердик чыгымдары былтыр болжол менен 1,3 триллион долларды түзгөн.