Израилдин Газадагы согуш кылмыштарын иликтөө үчүн түзүлгөн глобалдык жана көз карандысыз “Газа трибуналынын” акыркы сессиясы Стамбулда өттү.
«Дүйнөлүк абийирдин билдирүүлөрү» деп аталган сессиянын жүрүшүндө дүйнө жүзүндөгү активисттер, юристтер, жазуучулар, актёрлор жана музыканттар Израилдин чабуулдарынан кийин палестиналыктар үчүн адилеттүүлүктүн зарылдыгын баса белгилешти.
Палестиналык юрист жана Палестинадагы Адам укуктары борборунун директору Раджи Сурани сессияга аралыктан катышты. Ал эл аралык сот механизмдери Израилдин Палестинага жасаган чабуулдарын чечүүдө туш болгон болуп көрбөгөндөй кыйынчылыктарды белгиледи.
Юрист Газадагы гуманитардык кризис улана берсе, тынчтык жөнүндө сөз кылуу өтө кыйын экенин баса белгиледи. «»Тынчтык» деген сөз чындык эмес, кыял бойдон калууда. Азырынча болуп өткөн окуялардын баары палестиналыктардын геноциди жана этникалык тазалоосу. Палестина эли өзүн-өзү аныктоо укугуна ээ болгондо тынчтыктын даамын татат», — деп белгиледи Сурани.
Палестиналыктын айтымында, сессияны уникалдуу жана маанилүү кылган нерсе, дүйнөлүк сот системасы, Эл аралык кылмыш соту, биринчи жолу АКШ сыяктуу супердержаванын болуп көрбөгөндөй чабуулуна кабылды.
Индиялык жазуучу Арундхати Рой жаңжалдын адамдык жүзүн кеңири баяндаган жазуу жүзүндөгү билдирүүнү окуп берди. «Израиль түз эфирде палестиналыктарга каршы геноцид жасап жатат», — деп билдирген Рой, Израил Газада болжол менен 70 000 адамды өлтүргөнүн жана акыркы курмандыктардын саны миңдеген тонна урандыларды тазалагандан кийин белгилүү болорун белгиледи.
Рой АКШ жана Европа өкмөттөрүнүн чечүүчү ролун баса белгиледи. «Албетте, АКШ бул кыргынды бир күндө токтото алат. Анан суроо туулат: бул кимдин геноциди жана ким жооп бериши керек?», — деди жазуучу.
Америкалык актриса Марсия Кросс видео аркылуу жыйында сөз сүйлөп, Газадагы системалуу кыйроолорду сүрөттөп, эл аралык институттардын ийгиликсиздигин баса белгиледи. Ал Газанын 85% талкаланганын жана ооруканалар таланып-тонолгонун белгиледи. «Эл аралык коомчулук муну токтотууну каалабайт же токтото албайт. Өмүрдү коргоо үчүн түзүлгөн укуктук жана саясий системалар иштебей калды», — деп белгиледи ал.
Кросс бул кылмыштарды документтештирүүдөгү Газа трибуналынын ролунун маанилүүлүгүн баса белгиледи. «Газа трибуналы – жарандык коомдун уюшкан абийири. Ал Газа элине каршы жасалган кылмыштарды документтештирет, архивдейт жана ачыкка чыгарат», — деп кошумчалады ал.
Америкалык укук коргоочу Омар Сулейман видео кайрылуусунда Газа тилкесиндегилерди кошо алганда, палестин эли жетиштүү деңгээлде азап чеккенин белгиледи. «Бирок келечек муундар муну билиши маанилүү», — деди ал.
Британиялык музыкант жана активист Роджер Уотерс Газа трибуналын «моралдык зарылчылык» деп атады. «Биз үнүбүздү көтөрө беришибиз керек», — деди ал.